Nowe dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują wyraźny obraz rynku umów o dzieło w Polsce i regionie. Choć liczba zgłoszeń spada, charakter tej formy współpracy pozostaje niezmienny – dominują krótkie, często jednodniowe zlecenia.
W 2025 roku do ZUS trafiło w całej Polsce blisko 1,3 mln zgłoszonych umów o dzieło. W województwie podlaskim było ich ponad 14,3 tys. Formularze przekazało około 1,7 tys. podmiotów z regionu.
Jak wynika z danych Zakładu, skala zgłoszeń nieco się zmniejszyła względem poprzedniego roku. W całym kraju liczba formularzy spadła o niespełna 2,5 proc., a liczba samych umów o 6,5 proc. To najniższy wynik od momentu uruchomienia rejestru w 2021 roku. Jednocześnie liczba osób realizujących takie umowy utrzymuje się na stabilnym poziomie – w 2025 roku było to około 7,6 tys. mieszkańców regionu.
Z analizy wynika, że umowy o dzieło są wykorzystywane przede wszystkim do realizacji krótkich zadań. Najczęściej podpisywane są na jeden dzień – stanowią aż 29 proc. wszystkich przypadków. Kolejne 7 proc. trwa dwa dni.
Połowa umów kończy się w ciągu około tygodnia, a mediana ich długości wynosi pięć dni. Średni czas trwania jest wyraźnie wyższy i sięga 34 dni, co pokazuje, że obok krótkich zleceń pojawiają się również bardziej rozbudowane projekty.
Kontakt przedsiębiorców z ZUS coraz częściej odbywa się wyłącznie online. W 2025 roku aż 92,46 proc. formularzy RUD zostało przekazanych elektronicznie przez platformę eZUS. Dla porównania – jeszcze kilka lat temu znaczna część dokumentów trafiała do Zakładu pocztą.
Obecnie tradycyjne formy składania dokumentów są marginalne, a osobiste wizyty w placówkach należą do rzadkości.
Najwięcej osób wykonujących umowy o dzieło działa w branżach związanych z nowoczesnymi usługami i kreatywną gospodarką. Największe grupy stanowią:
- sektor informacji i komunikacji – ponad 20 proc.,
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 17,5 proc.,
- kultura, rozrywka i rekreacja – blisko 15 proc.
Najbardziej widoczny wzrost liczby wykonawców odnotowano w usługach wspierających i administracyjnych, natomiast spadki pojawiły się w przetwórstwie przemysłowym.
Zdecydowana większość umów o dzieło zgłaszana jest przez niewielkie przedsiębiorstwa. Prawie 60 proc. z nich to podmioty zatrudniające do dziewięciu osób. Duże firmy stanowią jedynie niewielki odsetek.
Wśród osób realizujących umowy o dzieło nieznacznie przeważają mężczyźni – to ponad połowa wszystkich wykonawców. Najliczniejszą grupę stanowią osoby w wieku 30 – 39 lat, a osoby między 20. a 59. rokiem życia odpowiadają za zdecydowaną większość rynku.
Około 6 proc. wykonawców to cudzoziemcy – najczęściej obywatele Ukrainy i Białorusi.
Po kilku latach funkcjonowania rejestru widać wyraźnie, że charakter umów o dzieło pozostaje stabilny. To rozwiązanie najczęściej wybierane przez mniejsze firmy, szczególnie w sektorach kreatywnych i technologicznych, gdzie dominuje praca projektowa i krótkoterminowa współpraca.
Dane ZUS potwierdzają, że mimo spadku liczby zgłoszeń, model ten nadal odgrywa istotną rolę na rynku pracy – także w województwie podlaskim.
(PW)